Այս տարվա աշունը շատ արագ եկավ ու այդքան արագ էլ մեզ հրաժեշտ է տալիս: Այսօր, երբ ցերեկը դուրս եկա տղուս հետ ման գալու, օդի տաքությունն ու եղանակի հանգստությունը հուշեց, որ մոսկովյան ձյունը շուտով և մեր քաղաքում կլինի, ու հասկացա, որ այսօր պետք է վայելեմ աշունը:

Ի դեպ, տղայիս առաջին աշուն է, ու երևի ինքն էլ էր զգում, որ վերջին տաք օրերն են այս տարվա, որոշեց մի լավ լացել, ես էլ նրան գրկեցի, նստեցի մանկական այգու ճոճանակին ու վայելում էի այդ գեղեցկությունը: Երկու դպրոցական աղջիկներ  իրար հետ խոսում էին, կասեի բամբասում էին, ես էլ հիշեցի ինձ ու ընկերուհիներիս, մեր աշուններն ու բամբասանքները, անհեթեթ ու ծիծաղելի թվացող, բայց այն ժամանակ մեզ համար շատ կարևոր, կողքի նստարանին նստած մեկամյա տղան ուրախացավ, երբ պապան նրան տվեց իր մեծ մեքենան, ես էլ իմ տղու ականջին շշնջացի, որ ինքն էլ է դրանից ունենալու: Այդ պահին հանկարծ վերևի ծառից մի չորացած տերև ընկավ մեզ վրա, հիշեցի Դիլիջանս, ոնց էի այգում չորացած տերևների միջով քայլում , նրանց խշխշոցը ինձ մի այլ հաճույք էր պարգևում, զգացի, որ դա էլ եմ կարոտել:

Դիմացի փոքրիկ բարձունքին մի խումբ տղաներ կարտոնե թղթով սահում էին, իսկ մենք մենակ ձմռանն էին նման բան անում, երևի չէինք էլ մտածել, որ կարելի է և աշնանը ուրախանալ այդպես:

Հա, մոռացա մի քիչ էլ ճոճանակի մասին պատմեմ, այդ փոքրիկ այգին, որի նմաննները այստեղ ամեն մի շենքի հարակից տարածքում կան, ինձ մոտ մանկական նախանձիկ առաջացրեց, հա իմ մակությունում նման բան չկար, մենակ մեր կողքի մանկապարտեզի բակում կային նման գունավոր ճոճանակներ, սահուղիներ, բայց մեր մուտքը այնտեղ արգելված էր, իսկ նայելն ու երազելը՝ ոչ:

Իսկ ծառերից տերևները թափվում էին, տարբեր գույնի, տարբեր չափսերի, ու ես նորից հիշողությունս փորփրեցի, հիշեցի իմ դպրոցական աշունները, որ տանը ցուրտ էր, ես էլ տաք հագնվում էի, ինձ երևակայում կինոյի աղջիկ, վերցնում Տերյանի հատորներից մեկը, էլ ինչ աշուն առանց Տերյան, ու կարդում, կարդում, ու երազում՝ տեսնես կլինի մեկը, ում համար ես այս սիրո տողերը կկարդամ:

Իսկ այսօր իմ ամենաերջանիկ աշունն է, այս աշնան ամեն մի օրը, ամեն մի պահը, գրկումս տաքուկ տաքուկ, ծառերից թափվող խշխշան տերևների տակ քնած է որդիս, հեռախոսիս այդ պահին զանգեց սիրելիս ու մամաս իջավ, որ մեզ օգնի գնանք տուն:

Ասում եմ չէ, այս տարի աշունը ամենագեղեցիկն է…

Մոտ երկու շաբաթ անցկացնելով ծննդատանը, ես հասկացա, որ կինը կարող է տանել ամեն ցավ՝ մայրանալու համար: Կինը կարող է անցնել այնպիսի տանջանքների միջով, միայն թե զգա, ինչ է մայր լինելը, զավակ ունենա: Այնտեղ ծանոթացա շատ աղջիկների հետ, ամեն մեկը իր պատմությունով, հատկապես վերակենդանացման բաժնում ինձ ցնցեց մի աղջիկ, ում երեխա ունենալը հարցականի տակ էր, իսկ ինքը պայքարում էր, մի ամբողջ բժշկական կազմ քննարկում էր ինչ անել, իսկ ինքը մի բողոք չուներ, ինքը կարող էր կորցնել առանց այդ էլ վատ տեսողությունը, միայն թե մայրանա, մյուս աղջիկը մի քանի անգամ  վիրահատություն տանելուց հետ միայն կարողացավ նորմալ ոտքի կանգնել, բայց դուրս գրման օրը ժպտում էր, երջանիկ էր, քանի որ գնում էր տուն իր բալիկի հետ: Նման պատմությունները շատ են, սա չեմ գրում նրա համար, որ ասենք՝ դե կինը ամեն ինչ կարող է, իսկ տղամարդը ոչ, չէ , նման բան չեմ ասի, բայց կինը այնքան ցավ է տեսնում մայրանալու համար, որ սիրտս ճմլվում է, երբ զավակները դա չեն գնահատում, երբ ամուսինը իր կնոջը չի գնահատում:

Երբ տեսնում ես դեղերի հերթի մեջ կանգնած աղջիկներին, երբ տեսնում ես մշակման սենյակի մոտ կանգնածներին, վերակենդանացման բաժնում մի կերպ կանգնածներին, ցավից լացողներին, երբ տեսնում ես, թե բժշկի մոտից արցունքները ու վախը աչքերում ոնց են դուրս գալիս, երբ տեսնում ես, թե ինչ ցավեր են տանում, հասկանում ես, որ մանր մունր խնդիրները ծիծաղելի են: Կինը կարող է տանել ամեն մի ցավ, ամեն մի բժշկական միջամտություն, միայն թե գրկի իր զավակին, զգա երկունքի ցավ, կերակրի իր բալիկին, գրկի նրան, սիրի, զգա մայրական բոլոր հրաշքները:

Սիրելի տղամարդիկ, գնահատեք Ձեր մայրիկներին և Ձեր կողակցիներին, ում Ձեր զավակներն են մայրացրել:

Ես սիրում եմ քեզ

իմ սրտի տակ օր օրի մեծացած ու ինձ մայր դարձրած իմ բալիկ, ես սիրեցի այն պահը, երբ առաջին անգամ դու կողքս էիր, ես սիրեցի այն պահը, երբ քեզ բերեցին ինձ մոտ, իսկ ես չգիտեի անգամ քեզ ոնց գրկեմ, սիրում եմ այն պահը, որ մի ամբողջ օր նայում էի քեզ ու ամեն անգամ համոզվում, որ դու ամենալավն ես, սիրում էի այն պահը, որ օր օրի մի նոր բան էիր անում, սիրում էի այն րոպեները, երբ հայրդ պատուհանի այն կողմը հպարտ նայում էր քեզ, սիրեցի այն պահը, երբ բոլորով արդեն տան էինք, իսկ տանը տոն էր մեզ համար, քո առաջին օրը տանը սիրեցի, քո առաջին ժպիտը սիրեցի, իսկ հիմա սիրում եմ այդ նույն ժպիտը, որը կարողանում ես նվիրել ինձ բաց աչքերով, սիրում եմ քո հոտը, քո ջերմությունը, երբ ուտում ես, ու ես զգում եմ անգամ սրտիդ աշխատանքը, սիրում եմ քո փոքրիկ աչքերը, քո դեմքի տարբեր արտահայտությունները, սիրում եմ ժամերով նայել քեզ, սիրում եմ քնել քո ձեռքը բռնած, սիրում եմ անգամ ժամերով չքնելս, սիրում եմ արդուկել քո շորերը ու դասավորել դրանք դարակում, սիրում եմ երբ դու անգամ քո փոքրիկ ուժով ինձ ճանկռոտում ես կամ մազերս քաշում, սիրում եմ քո զգուշությունը լողանալիս, սիրում եմ այն գիտելիքներս, որ հասկանում եմ քո ամեն մի լացի իմաստը, սիրում եմ երբ դու իմ մամայի ձեռքերի մեջ գտնում ես քո հանգստությունը, սիրում եմ, երբ դու քո պապայի գրկում քնում ես, սիրում եմ անգամ այն պահը, որ քո սիրելի օրորոցայինի մի քանի տող ես այդպես էլ ճիշտ չեմ երգում, սիրում եմ քո նոր հագուստները, քո նվերները, սիրում եմ այն պահը, որ միշտ հաղթահարում եմ վախս ու կտրում եմ քո եղունգները, սիրում եմ այն պահը, որ գնում եմ մանկական պոլիկլինիկա մեծի փոխարեն, որ դուրս եմ գալիս ամեն օր քեզ հետ ման գալու, որ տանջվելով հարկից հարկ իջացնում եմ քո կալյասկան ու քեզ դնում մեջը, սիրում եմ առավոտյան քսել քեզ կրեմներ, սիրում եմ քեզ գրկել, սիրում եմ քեզ վախենալով համբուրելս, սիրում եմ քո ամեն մի թաշկինակն անգամ, սիրում եմ քո՝ ինձ հետ խոսալը, սիրում եմ քեզ ու ինձ քո կողքին, քեզ մայր ու միշտ քեզ սիրելս եմ սիրում:

Մամաս միշտ ասում էր, ինձ կհասկանաք այն ժամանակ, երբ դուք էլ մամա կդառնաք, չգիտեմ ում մոտ ոնց, բայց ես մամայիս ավելի շատ գնահատեցի ու հասկացա, երբ ամուսնացա, ես ավելի խորը հասկացա այն ամենը, ինչը տեղի է ունենում: Մամայիս բնական է, որ սիրում եմ, քանի որ ինքը իմ մաման է, բայց միևնույն է նրա բարությունը, համբերատարությունը, ինձ շատ լավ հասկանալը, դիմանալը մենակ ինքը ունի, մեկ մեկ անգամ ասում եմ՝ այ մամ ջան դե տենց բարի չի կարելի էս դարում լինել, բայց  ինքս ինձ երանի եմ տալիս, որ մամայիս նման լինեմ: Հաճախ հայելու մեջ ինձ նայելիս մամայիս եմ տեսնում, զգում եմ նման ենք, ուրախանում եմ, երջանկանում եմ :

Ահավոր ուրախանում եմ, երբ տեսնում եմ սոցցանցերում մամայիս նկարների տակ հարյուրավոր քոմենթներ կա, զգում եմ, որ անգամ քսան տարի առաջ ավարտած նրա աշակերտները իրան սիրում ու հարգում են, ամեն օր գրում են, ամեն օր հիշում, ուրեմն դա մի բան նշանակում է, էլի:

Հիմա մամայիս համար էլ ավելի ուրախ եմ, թոռների քանակը ևս մեկով է ավելացել, այն էլ տղա: Մամաս ասում է՝ կյանքում առաջին անգամ խաղալիքների խանութում ավտոների եմ նայում, բա մամ ջան տես ինչ բազմազանացնում եմ քո կյանքը:

Ես մամայիս մեկ մեկ լավ նեղացնում եմ, իմ ահավոր բնավորության պատճառով, կամ միգուցե ուզում եմ, որ մամաս հիմա մենակ իմը լինի, իրա կարիքը քան երբևէ ունեմ ես հիմա: Մեկ մեկ տենց նեղացնելուց հետո, նստում ու լացում եմ, գիտեմ մամաս չի նեղանում, չի էլ հիշում, բայց ես հիշում եմ, նեղվում եմ, լացում եմ: Մամ ջան կներես, որ տենց մեկ մեկ ստացվումա, ինչ անեմ, բայղուշ բնավորություն ունեմ:

Երկու շաբաթից մամաս մոտս է լինելու, չեմ էլ հավատում , որ մամաս գալու է ու մնա իմ մոտ, ամեն առավոտ տեսնելու եմ իրան, պաչեմ գրկեմ, թոռանը գրկի, ես ուրախանամ, ու այ տենց հրաշք պահեր են ինձ սպասում շուտով:

ԵՍ իմ ՄԱՄԱՅԻՍ մենակ մի բան եմ ցանկանում՝ Առողջություն: Երեկ մի պահ մտածում էի, որ ժողովուրդը բարեմաղթանք ասելիս, իզուր չի ասում, առաջին հերթին ցանկանում եմ առողջություն, դրանից կարևոր բան ոչ մեկ չունի, այն երբեք չի կարելի կորցնել, ու որ դու մամ ջան հիվանդանում ես, մենք շատ ենք նեղվում, դրա համար բեր դու մի հիվանդացի, թող քո ոչ մի տեղը ԵՐԲԵՔ չցավա: Ես ցանկանում եմ, որ քո սիրուն սիրուն աչքերը միշտ ժպտան, որ քո ամեն նոր նկարի մեջ ես քեզ միայն երջանիկ տեսնեմ:

Ծնունդդ շնորհավոր իմ ՀՐԱՇՔ ՄԱՄԱ:

Մենք միասին անց ենք կացնում օրեր, ամիսներ, տարիներ, բայց որոշ ժամանակ անց մենք հիշում ենք միայն պահեր, դրվագներ, ժամեր կամ րոպեներ դարձած պահեր, որոնք դրոշմվում են մեր հիշողության մեջ:

Ու մենք մեր կյանքի հաջորդ տարին մեզ հետ տանում ենք հենց այդ պահերը՝ ծնողների, ընկերուհիների, մտերիմներին ու սիրախ էակի հետ անցկացրած պահերը: Ու ամեն անգամ այդ բարի ժպիտ առաջացնող պահերի քանակը մեծանում է, մի դրվագը մյուսին փոխարինում է, ու մեկն իր կարևորության հիշողությանդ մեջ ավելի վառ դիրքերում է հայտնվում, իսկ էն մյուսը, հիշում ես շատ հանկարծակի, անսպասելի մի երգ լսելիս կամ ֆիլմ դիտելիս:

Ու ես հիմա, կյանքիս այս կարևոր փուլում անգամ ես աշխատում եմ իմ պահերի ու դրվագների պահոցը ավելի մեծացնել, իմ կյանքի սիրուն ու հիշվող րոպեներն ու ժամերը շատացնել…